1. Ana Sayfa
  2. CEZA HUKUKU
  3. Dava ve Cezanın Düşürülmesi
Trendlerdeki Yazı

Dava ve Cezanın Düşürülmesi

Dava ve Cezanın Düşürülmesi

Bu yazımızda ne gibi hallerde ceza davalarının düştüğünü ve hangi durumlar gerçekleştiğinde cezanın infaz edilemediği konularına kısaca değineceğiz.

1-Sanığın veya hükümlünün ölümü:

Sanığın ölümü halinde kamu davasının düşürülmesine karar verilir. Ancak, niteliği itibarıyla müsadereye tabi eşya ve maddi menfaatler hakkında davaya devam olunarak bunların müsaderesine hükmolunabilir. Hükümlünün ölümü, hapis ve henüz infaz edilmemiş adlî para cezalarını ortadan kaldırır. Ancak, müsadereye ve yargılama giderlerine ilişkin olup ölümden önce kesinleşmiş bulunan hüküm, infaz olunur.

2-Af:

Genel af halinde, kamu davası düşer, hükmolunan cezalar bütün neticeleri ile birlikte ortadan kalkar.

Özel af ile hapis cezasının infaz kurumunda çektirilmesine son verilebilir veya infaz kurumunda çektirilecek süresi kısaltılabilir ya da adlî para cezasına çevrilebilir. Özel af sadece kesinleşmiş mahkumiyetleri etkiler.

Cezanın düşmesi şahsi haklar, tazminat ve yargılama giderlerine ilişkin hükümleri etkilemez. Ancak, genel af halinde yargılama giderleri de istenemez.

3-Zamanaşımı:

a-Dava Zamanaşımı:

-Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda 30 yıl,

-Müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda 25 yıl,

-20 yıldan aşağı olmamak üzere hapis cezasını gerektiren suçlarda 20 yıl,

-5 yıldan fazla ve 20 yıldan az hapis cezasını gerektiren suçlarda 15 yıl,

-5 yıldan fazla olmamak üzere hapis veya adlî para cezasını gerektiren suçlarda 8 yıl, geçmesiyle düşer.

Fiili işlediği sırada 12 yaşını doldurmuş olup da 15 yaşını doldurmamış olanlar hakkında, bu sürelerin yarısının; 15 yaşını doldurmuş olup da 18 yaşını doldurmamış olan kişiler hakkında ise, 2/3 geçmesiyle kamu davası düşer.

Ağırlaştırılmış müebbet veya müebbet veya 10 yıldan fazla hapis cezalarını gerektiren suçların yurt dışında işlenmesi halinde dava zamanaşımı uygulanmaz.

Dava Zamanaşımının Durması: Soruşturma ve kovuşturma yapılmasının, izin veya karar alınması veya diğer bir mercide çözülmesi gereken bir meselenin sonucuna bağlı bulunduğu hallerde (bekletici mesele); kaçak olduğu hususunda karar verilmiş olan suç faili hakkında bu karar kaldırılıncaya kadar dava zamanaşımı durur. Sebep ortadan kalkarsa, kaldığı yerden zamanaşımı işlemeye devam eder.

Dava Zamanaşımının Kesilmesi: Şüpheli veya sanıklardan birinin savcı huzurunda ifadesinin alınması veya sorguya çekilmesi, tutuklama kararının verilmesi, iddianame düzenlenmesi, mahkûmiyet kararı verilmesi hallerinde, dava zamanaşımı kesilir. Dava zamanaşımı kesildiğinde, zamanaşımı süresi yeniden işlemeye başlar.

Kesilme halinde, zamanaşımı süresi ilgili suça ilişkin olarak kanunda belirlenen sürenin en fazla yarısına kadar uzar.

b-Ceza Zamanaşımı:

-Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezalarında 40 yıl,

-Müebbet hapis cezalarında 30 yıl,

-20 yıl ve daha fazla süreli hapis cezalarında 24 yıl,

-5 yıldan fazla hapis cezalarında 20 yıl,

-5yıla kadar hapis ve adlî para cezalarında 10 yıl, geçmesiyle düşer.

Fiili işlediği sırada 12 yaşını doldurmuş olup da 15 yaşını doldurmamış olanlar hakkında, bu sürelerin yarısının; 15 yaşını doldurmuş olup da 18 yaşını doldurmamış olan kişiler hakkında ise, 2/3 geçmesiyle ceza infaz edilmez.

Yurt dışında işlenmiş suçlar dolayısıyla verilmiş ağırlaştırılmış müebbet hapis veya müebbet hapis veya on yıldan fazla hapis cezalarında zamanaşımı uygulanmaz.

Ceza Zamanaşımının Kesilmesi: Mahkûmiyet hükmünün infazı için yetkili merci tarafından hükümlüye kanuna göre yapılan tebligat veya bu maksatla hükümlünün yakalanması ceza zamanaşımını keser. Ayrıca suçtan dolayı mahkûm olan kimse üst sınırı 2 yıldan fazla hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suç işlediği takdirde, ceza zamanaşımı kesilir.

c- Müsaderede Zamanaşımı:

Müsadereye ilişkin hüküm, kesinleşmeden itibaren 20 yıl geçtikten sonra infaz edilmez.

4-Şikayetten Vazgeçme:

Soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı olan suç hakkında yetkili kimse 6 ay içinde şikayette bulunmadığı takdirde soruşturma ve kovuşturma yapılamaz. Özellikleri:

Zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla bu süre, şikayet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar.

Şikayet hakkı olan birkaç kişiden birisi 6 aylık süreyi geçirirse bundan dolayı diğerlerinin hakları düşmez.

-Hükmün kesinleşmesinden sonraki vazgeçme cezanın infazına engel olmaz. 

-İştirak halinde suç işlemiş sanıklardan biri hakkındaki şikayetten vazgeçme, diğerlerini de kapsar. (Şikayetin bölünmezliği)

-Kanunda aksi yazılı olmadıkça, vazgeçme onu kabul etmeyen sanığı etkilemez.

-Kamu davasının düşmesi, suçtan zarar gören kişinin şikayetten vazgeçmiş olmasından ileri gelmiş ve vazgeçtiği sırada şahsi haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklamış ise artık hukuk mahkemesinde de dava açamaz.

Şikayetten vazgeçme, şikayet hakkının kullanılmaması iken, şikayeti geri alma yapılmış şikayetin geri alınmasıdır. Şikayeti geri almadan vazgeçme söz konusu değildir.

5-Önödeme:

Uzlaşma kapsamındaki suçlar hariç olmak üzere, yalnız adlî para cezasını gerektiren veya kanun maddesinde öngörülen hapis cezasının yukarı sınırı 6 ayı aşmayan suçların faili; a) Adlî para cezası maktu ise bu miktarı, değilse aşağı sınırını, Hapis cezasının aşağı sınırının karşılığı olarak her gün için 30 Türk Lirası üzerinden bulunacak miktarı soruşturma giderleri ile birlikte, Cumhuriyet savcılığınca yapılacak tebliğ üzerine 10 gün içinde ödediği takdirde hakkında kamu davası açılmaz. Failin 10 gün içinde talep etmesi koşuluyla bu miktarın 1’er ay ara ile 3 eşit taksit hâlinde ödenmesine Cumhuriyet savcısı tarafından karar verilir. Taksitlerin süresinde ödenmemesi hâlinde önödeme hükümsüz kalır ve soruşturmaya devam edilir.

Taksirli suçlar hariç olmak üzere, önödemeye bağlı olarak kovuşturmaya yer olmadığına veya kamu davasının düşmesine karar verildiği tarihten itibaren 5 yıl içinde önödemeye tabi bir suçu işleyen faile teklif edilecek önödeme miktarı yarı oranında artırılır.

Hapis cezası ile birlikte adlî para cezası da öngörülmüş ise hapis cezasına göre hesaplama; hapis cezası veya adlî para cezasından yalnız birinin uygulanabileceği hallerde adli para cezasına göre hesaplama yapılır.

Yardım veya bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi, Genel güvenliğin taksirle tehlikeye sokulması, Çevrenin taksirle kirletilmesi, Özel işaret ve kıyafetleri usulsüz, Suçu bildirmeme, Orman mallarının bu Kanun hükümlerine aykırı olarak kesildiğini, taşındığını veya toplandığını bildiği halde; taşıyanlar, biçenler, işleyenler, kabul edenler, kullananlar, atanlar, satın alanlar veya bulunduranlar,  İzinsiz olarak define araştıranlar (Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu) Derneğe ait tutulması gereken defter veya kayıtları tutmayan veya tasdiksiz defter tutan dernek yöneticileri (Dernekler Kanunu) bakımından da uygulanır. Bu suçların 5 yıl içinde tekrar işlenmesi hâlinde fail hakkında aynı suçtan dolayı önödeme hükümleri uygulanmaz.

Kısaca; Davanın düşmesi kararı; düşme sebeplerinin (sanığın ölümü, genel af, zamanaşımı, şikayetin geri alınması, önödeme, uzlaşmanın sağlanması) varlığı ya da soruşturma veya kovuşturma şartının gerçekleşmeyeceğinin anlaşılması hallerinde verilir.

Yorum Yap

    Yorum Yap