1. Ana Sayfa
  2. CEZA HUKUKU
  3. Geri Verme (Yabancı Suçlunun İadesi)
Trendlerdeki Yazı

Geri Verme (Yabancı Suçlunun İadesi)

Geri Verme (Yabancı Suçlunun İadesi)

Bu yazımızda suçluların iadesi konusuna değineceğiz. Geri verme nedir? Hangi suçluların iade edilebileceğini, hangi suç türlerinin iade konusu olabileceğini, geri verilme talebinin kabul edilemeyeceği halleri, geri vermede usul gibi konularda bilgi verilecektir.

Geri Verme: Yabancı ülkede işlenen bir suç nedeniyle hakkında adlî merciler tarafından ceza soruşturması veya kovuşturması başlatılan ya da mahkûmiyet kararı verilen bir yabancı, talep üzerine, soruşturma veya kovuşturmanın sonuçlandırılabilmesi ya da hükmedilen cezanın infazı amacıyla talep eden devlete iade edilemesidir.

Talep eden devlet hukuku ile Türkiye hukukuna göre, soruşturma veya kovuşturma aşamasında üst sınırı 1 yıl veya daha fazla hürriyeti bağlayıcı cezayı gerektiren suçlardan dolayı iade talebi kabul edilebilir. Kesinleşmiş mahkûmiyet kararları bakımından iade talebinin kabul edilebilmesi için hükmolunan cezanın en az 4 ay hürriyeti bağlayıcı ceza olması gerekir. İadesi istenen kişinin birden fazla suçu bulunması hâlinde, bunlardan bazılarının cezası belirtilen sürelerin altında   olsa dahi birlikte iadeye konu edilebilir.

Aynı kişi hakkında birden fazla devlet tarafından iade talebinde bulunulması hâlinde hangisinin öncelikli olarak işleme alınacağı Adalet Bakanlığı tarafından belirlenir.

Geri Vermede İhtisas İlkesi: İade hâlinde, kişi ancak iade kararına dayanak teşkil eden suçlardan dolayı yargılanabilir veya kişinin mahkûm olduğu ceza infaz edilebilir. Yabancı, iade sürecinde Adalet Bakanlığı görüşü alınmadan sınır dışı edilemez.

Geri Vermede Usul: Cumhuriyet başsavcılığı, iade talebine ilişkin karar vermek üzere ağır ceza mahkemesinden talepte bulunur. İade talebi hakkında karar vermeye, kişinin bulunduğu yer ağır ceza mahkemesi yetkilidir. Kişinin bulunduğu yer belli değilse, Ankara ağır ceza mahkemesi yetkilidir.

Ağır ceza mahkemesi iade sürecinin her aşamasında iadesi talep edilen kişi hakkında Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri uyarınca koruma tedbirlerine karar verebilir. Tutuklanması durumunda tutukluluk durumu, ağır ceza mahkemesince en geç 30’ar günlük sürelerle incelenir. 1 yıl içinde iade kararı verilmemesi hâlinde kişi hakkındaki koruma tedbirleri kaldırılır. İadesine karar verilen kişinin, talep eden devlet makamları ile kararlaştırılan tarihte haklı bir neden olmaksızın teslim alınmaması hâlinde, bu tarihten itibaren 30 gün sonra mahkemece kişi hakkında verilen koruma tedbirleri kaldırılır.

Ağır ceza mahkemesince iade talebinin kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi hâlinde, bu kararın yerine getirilmesi, Dışişleri ve İçişleri bakanlıklarının görüşü alınarak Adalet Bakanının teklifi ve Cumhurbaşkanının onayına bağlıdır.

Suçluların İadesi (Geri Verilmesi) Talebinin Kabul Edilemeyeceği Haller

-Uluslararası Ceza Divanına taraf olmanın gerektirdiği yükümlülükler hariç olmak üzere, iadesi talep edilen kişinin Türk vatandaşı olması

-İade talebine esas teşkil eden fiilin; Düşünce suçu, siyasî suç veya siyasî suçla bağlantılı bir suç niteliğinde olması, Sırf askerî suç niteliğinde olması,

-Türkiye Devletinin güvenliğine karşı, Türkiye Devletinin veya bir Türk vatandaşının ya da Türk kanunlarına göre kurulmuş bir tüzel kişinin zararına işlenmesi, Türkiye’nin yargılama yetkisine giren bir suç olması,  

-Zamanaşımı veya affa uğramış olması,

-İadesi talep edilen kişi hakkında, talebe konu fiil nedeniyle daha önce Türkiye’de beraat veya mahkûmiyet kararı verilmiş olması

-İade talebinin, ölüm cezası veya insan onuru ile bağdaşmayan bir ceza gerektiren suçlara ilişkin olması.

NOT: Kişinin 18 yaşını doldurmamış olması, Türk vatandaşı ile evli olması, uzun süre Türkiye’de yaşaması da iadenin reddi sebebi olabilir.

İadesine karar verilen kişinin teslim işlemleri:

İlgili bakanlıklarla iş birliği hâlinde yürütülür. İadesine karar verilen kişinin, talep eden devlet makamları ile kararlaştırılan tarihte haklı bir neden olmaksızın teslim alınmaması hâlinde, bu tarihten itibaren otuz gün sonra mahkemece kişi hakkında verilen koruma tedbirleri kaldırılır. İadesine karar verilen kişi hakkında, başka bir suç nedeniyle Türkiye’de ceza soruşturması veya kovuşturması ya da infazı gerekli bir hapis cezası bulunması veya kişinin seyahat edebilecek durumda olmaması hâlinde, Merkezî Makam tarafından teslimin ertelenmesine karar verilebilir. Bu karar, kişiye ve talep eden devlete bildirilir.

İade talebine konu suç bakımından ispat aracı olarak yararlı görülen veya suçun işlenmesiyle elde edilen ve kişi yakalandığında üzerinde ele geçen ya da daha sonra ortaya çıkan eşya, talep eden devlete teslim edilebilir. İadesi talep edilen kişinin ölümü, kaçması veya benzer sebeplerle iade hakkında bir karar verilememesi hâlinde de eşyanın teslimi gerçekleştirilebilir. Türkiye’de yürütülmekte olan bir soruşturma veya kovuşturma bakımından zorunlu olduğu takdirde eşyanın teslimi ertelenebilir. İyiniyetli üçüncü kişilere ait eşyanın teslim talepleri yerine getirilmez.

Yorum Yap

    Yorum Yap