İlginizi Çekebilir
  1. Ana Sayfa
  2. CEZA HUKUKU
  3. Hakimin Tarafsızlığı ve Hakimin Reddi
Trendlerdeki Yazı

Hakimin Tarafsızlığı ve Hakimin Reddi

hakimin reddi

Bu yazımızda ceza hukukunda mahkemelerin veya hakimlerin tarafsızlığı ile ilgili olan hakimlerin davaya bakamayacakları halleri yani görev yasaklarını, hakimlerin çekinmelerini, hakimlerin tarafsızlığını şüpheye düşüren halleri ve hakimin reddi kavramlarını inceleyeceğiz.

Hakimin Tarafsızlığı

A-Yargılama (Görev) Yasakları (Hakimin Davaya Bakamayacağı Haller)

Hâkim;

-Suçtan kendisi zarar görmüşse,

-Sonradan kalksa bile şüpheli, sanık veya mağdur ile aralarında evlilik, vesayet veya kayyımlık ilişkisi bulunmuşsa,

-Şüpheli, sanık veya mağdurun kan veya kayın hısımlığından üstsoy veya altsoyundan biri ise,

-Şüpheli, sanık veya mağdur ile aralarında evlât edinme bağlantısı varsa,

-Şüpheli, sanık veya mağdur ile aralarında 3. derece dahil kan hısımlığı varsa,

-Evlilik sona ermiş olsa bile, şüpheli, sanık veya mağdur ile aralarında 2. derece dahil kayın hısımlığı varsa,

-Aynı davada başka sıfatla Cumhuriyet savcılığı, adlî kolluk görevi, şüpheli veya sanık müdafiliği veya mağdur vekilliği yapmışsa,

-Aynı davada tanık veya bilirkişi sıfatıyla dinlenmişse, Hâkimlik görevini yapamaz.

-Bir karar veya hükme katılan hâkim, yüksek görevli mahkemece bu hükme ilişkin olarak verilecek karar veya hükme katılamaz.

– Aynı işte soruşturma evresinde görev yapmış bulunan hâkim, kovuşturma evresinde görev yapamaz.

-Yargılamanın yenilenmesi halinde, önceki yargılamada görev yapan hâkim, aynı işte görev alamaz.

B-Hakimin Tarafsızlığını Şüpheye Düşüren Haller

Hakimin; şüpheli, sanık veya mağdur ile nişanlılık, 3. Dereceden sonraki kan hısımlığı, 2. Dereceden sonraki kayın hısımlığı, komşuluk ilişkisi vb. varsa hakim, hâkimlik görevini yapamaz.

C-Hakimin Reddi

Hakimin görev yasağı veya tarafsızlığını şüpheye düşüren hal varsa; Cumhuriyet savcısı, şüpheli, sanık veya bunların müdafii; katılan veya vekili, hâkimin reddi isteminde bulunabilirler.

Görev yasağından dolayı hakimin reddi her aşamada istenebilir iken, Tarafsızlığını şüpheye düşürecek sebeplerden dolayı bir hakimin reddi, ilk derece mahkemelerinde sanığın sorgusu başlayıncaya; duruşmalı işlerde bölge adliye mahkemelerinde inceleme raporu ve Yargıtayda görevlendirilen üye veya tetkik hâkimi tarafından yazılmış olan rapor üyelere açıklanıncaya kadar istenebilir. Diğer hâllerde, inceleme başlayıncaya kadar hakimin reddi istenebilir. Sonradan ortaya çıkan veya öğrenilen sebeplerle duruşma veya inceleme bitinceye kadar da hakimin reddi istenebilir. Ancak bu istemin, ret sebebinin öğrenilmesinden itibaren 7 gün içinde yapılması şarttır.

Hakimin reddi, mensup olduğu mahkemeye verilecek dilekçeyle veya bu hususta zabıt kâtibine bir tutanak düzenlenmesi için başvurulması suretiyle yapılır. Ret isteminde bulunan, öğrendiği ret sebeplerinin tümünü bir defada açıklamak ve süresi içinde olguları ile birlikte ortaya koymakla yükümlüdür. Reddi istenen hâkim, ret sebepleri hakkındaki görüşlerini yazılı olarak bildirir.

Hakimin reddi istemine mensup olduğu mahkemece karar verilir. Ancak, reddi istenen hâkim müzakereye katılamaz. Bu nedenle mahkeme teşekkül edemezse bu hususta karar verilmesi; reddi istenen hâkim asliye ceza mahkemesine mensup ise bu mahkemenin yargı çevresi içerisinde bulunan ağır ceza mahkemesine, reddi istenen hâkim ağır ceza mahkemesine mensup ise o yerde ağır ceza mahkemesinin birden fazla dairesinin bulunması hâlinde, numara olarak kendisini izleyen daireye, son numaralı daire için (1) numaralı daireye; o yerde ağır ceza mahkemesinin tek dairesi bulunması hâlinde ise, en yakın ağır ceza mahkemesine aittir. Ret istemi sulh ceza hâkimine karşı ise, yargı çevresi içinde bulunduğu asliye ceza mahkemesi ve tek hâkime karşı ise, yargı çevresi içerisinde bulunan ağır ceza mahkemesi karar verir. Bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin başkan ve üyelerinin reddi istemi, reddedilen başkan ve üye katılmaksızın görevli olduğu dairece incelenerek karara bağlanır.

Ret isteminin kabulüne ilişkin kararlar kesindir; kabul edilmemesine ilişkin kararlara karşı itiraz yoluna gidilebilir. İtiraz üzerine verilen ret kararı hükümle birlikte incelenir.

Hâkimin oturum sırasında reddedilmesi hâlinde, bu konuda bir karar verilebilmesi için oturuma ara vermek gerekse bile ara vermeksizin devam olunur. Ancak tarafların iddia ve sözlerinin dinlenilmesine geçilemez ve ret konusunda bir karar verilmeden reddedilen hâkim tarafından veya onun katılımıyla bir sonraki oturuma başlanamaz. Ret isteminin kabulüne karar verildiğinde, gecikmesinde sakınca bulunan hâl nedeniyle yapılmış işlemler dışında, duruşma tekrarlanır.

Ret istemi süresinde yapılmamışsa, ret sebebi ve delili gösterilmemişse veya ret isteminin duruşmayı uzatmak amacı ile yapıldığı açıkça anlaşılıyorsa ret istemi, toplu mahkemelerde reddedilen hâkimin müzakereye katılmasıyla, tek hâkimli mahkemelerde de reddedilen hâkimin kendisi tarafından geri çevrilir. Bu konudaki kararlara karşı itiraz yoluna başvurulabilir.

Zabıt katibinin, Bilirkişinin, Uzlaştırmacının reddinde de bu hususlar uygulanır.

D-Hakimin Çekinmesi

Hakimin görev yasağı veya tarafsızlığını şüpheye düşüren hal sebebiyle davaya kendi isteği ile bakmamasıdır. Hakimin yasaklılığını gerektiren sebeplere dayanarak çekindiğinde; merci, bir başka hâkimi veya mahkemeyi davaya bakmakla görevlendirir (sebep incelenmez, hakime güven esastır). Hâkim, tarafsızlığını şüpheye düşürecek sebepler ileri sürerek çekindiğinde ise, merci çekinmenin uygun olup olmadığına karar verir (sebep incelenir). Çekinmenin uygun bulunması halinde, davaya bakmakla bir başka hâkim veya mahkeme görevlendirilir.

Yorum Yap

    Yorum Yap