1. Ana Sayfa
  2. CEZA HUKUKU
  3. Soruşturma Nedir? Soruşturma Sonucunda Ne Olur?
Trendlerdeki Yazı

Soruşturma Nedir? Soruşturma Sonucunda Ne Olur?

hukuka uygunluk nedenleri

Bu yazımızda ceza muhakemesinin soruşturma evresine ele alacağız. Soruşturma, iddianame, savcının görev ve yetkileri, soruşturma sonucunda verilebilecek kararlar ve Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi hakkında bilgi vereceğiz.

Soruşturma Evresi

Yetkili mercilerce suç şüphesinin öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar geçen evredir.

Suç şüphesi -> Yeterli Şüphe -> İddianamenin Hazırlanması -> İddianamenin Kabulü aşamalarından oluşur.

İddianame Nedir?

İddianame, ceza yargılamasında, soruşturmada elde edilen delillerin, ceza davasının açılması için yeterli düzeye eriştiğinin anlaşılması üzerine Cumhuriyet savcılığının şüpheli hakkında ceza davası açmak üzere düzenlediği belgedir. Şüpheli hakkında iddianame düzenlenebilmesi için soruşturma aşamasında toplanan delillere göre suçun işlendiğine dair yeterli şüphe bulunması gerekir.

İddianamenin İadesi

İddianamenin hazırlanması ile kabulü arasında 15 günlük ara muhakeme süreci vardır. Bu süreçte iddianamedeki eksik, hatalı noktalar, önödeme, uzlaştırma ya da seri muhakeme usulü olup olmadığı, izin veya talep gerekli ise bunların alınıp alınmadığı kontrol edilir. Varlığı halinde iddianame iade edilir. Ancak iddianame görevsiz mahkemeye verilmiş ise, bu iddianamenin iadesi sebebini oluşturmaz. Önce iddianame kabul edilir, sonra görevsizlik kararı verilir. Suçun hukukî nitelendirilmesi sebebiyle de iddianame iade edilemez. Ayrıca ilk kararda belirtilmeyen sebeplere dayanılarak yeniden iddianamenin iadesi yoluna gidilemez.

Soruşturma İşlemleri

Bir Suçun İşlendiğini Öğrenen Cumhuriyet Savcısının Görevi

İhbar, şikayet veya suç duyurusu ile bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlar. Cumhuriyet savcısı, maddî gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için, emrindeki adlî kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlüdür. (soruşturma yapmak)

Savcının diğer görevleri: Kamu davasını açmak, Yargılama faaliyetlerine katılmak, Kanun yollarına başvurmak, Kesinleşen kararların yerine getirilmesini sağlamak.

Vali ve kaymakamların kişisel suçları hakkında soruşturma ve kovuşturma yapma yetkisi, ilgilinin görev yaptığı yerin bağlı olduğu bölge adliye mahkemesinin bulunduğu yerdeki il Cumhuriyet başsavcılığı ve aynı yer ağır ceza mahkemesine aittir. Ağır ceza mahkemesinin görevine giren suçüstü hâllerinde soruşturma genel hükümlere göre yapılır.

Seçimden önce veya sonra bir suç işlediği ileri sürülen milletvekili hakkında soruşturma ve kovuşturma yapma yetkisi, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı ve bu yer ağır ceza mahkemesine aittir.

Soruşturmada Cumhuriyet Savcısının Hâkim Kararı İstemi

Cumhuriyet savcısı, ancak hâkim tarafından yapılabilecek olan bir soruşturma işlemine gerek görürse, istemlerini bu işlemin yapılacağı yerin sulh ceza hâkimine bildirir. Sulh ceza hâkimi istenilen işlem hakkında, kanuna uygun olup olmadığını inceleyerek karar verir ve gereğini yerine getirir.

Suçüstü hâli ile gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde, Cumhuriyet savcısına erişilemiyorsa veya olay genişliği itibarıyla Cumhuriyet savcısının iş gücünü aşıyorsa, sulh ceza hâkimi de bütün soruşturma işlemlerini yapabilir.

Kamu Davasını Açmada Takdir Yetkisi

Cezayı kaldıran şahsî sebep olarak etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanmasını gerektiren koşulların ya da şahsî cezasızlık sebebinin varlığı halinde, Cumhuriyet savcısı kovuşturmaya yer olmadığı kararı verebilir. İtiraz edilemez.

Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi

Uzlaştırma ve önödeme kapsamındaki suçlar hariç olmak üzere, Cumhuriyet savcısı, üst sınırı 3 yıl veya daha az süreli hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı, yeterli şüphenin varlığına rağmen, kamu davasının açılmasının 5 yıl süre ile ertelenmesine karar verebilir. Bunun için aşağıda sayılan koşulların birlikte gerçekleşmesi gerekir;

-Şüphelinin daha önce kasıtlı bir suçtan dolayı hapis cezası ile mahkûm olmamış bulunması,

-Yapılan soruşturmanın, kamu davası açılmasının ertelenmesi halinde şüphelinin suç işlemekten çekineceği kanaatini vermesi,

Kamu davası açılmasının ertelenmesinin, şüpheli ve toplum açısından kamu davası açılmasından daha yararlı olması,

– Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı ve Cumhuriyet savcısı tarafından tespit edilen zararın, aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi.

Erteleme süresi içinde kasıtlı bir suç işlenmediği takdirde, kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir. Erteleme süresi içinde kasıtlı bir suç işlenmesi halinde kamu davası açılır. Erteleme süresince zamanaşımı işlemez.

Kamu davasının ertelenmesi şartları taşısa dahi; Suç işlemek için örgüt kurmak, yönetmek veya örgüte üye olmak suçları ile örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar, Kamu görevlisi tarafından görevi sebebiyle veya kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen suçlar ile asker kişiler tarafından işlenen askerî suçlar, Cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar, hakkında uygulanmaz.

Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar

Cumhuriyet savcısı, soruşturma evresi sonunda, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir.

Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildikten sonra kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak yeni delil elde edilmedikçe ve bu hususta sulh ceza hâkimliğince bir karar verilmedikçe, aynı fiilden dolayı kamu davası açılamaz.

Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın etkin soruşturma yapılmadan verildiğinin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmesi veya bu karar aleyhine Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılan başvuru hakkında dostane çözüm ya da tek taraflı deklarasyon sonucunda düşme kararı verilmesi üzerine, kararın kesinleşmesinden itibaren 3 ay içinde talep edilmesi hâlinde yeniden soruşturma açılır.

Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karara İtiraz

Suçtan zarar gören, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren 15 gün içinde, bu kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir. Sulh ceza hâkimliği istemi yerinde bulursa, Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek mahkemeye verir.

Cumhuriyet savcısının kamu davasının açılmaması hususunda takdir yetkisini kullandığı hâllerde itiraz edilemez.

Yorum Yap

    Yorum Yap